معروف ترین انواع نشاسته ها عبارتند از نشاسته ذرت، نشاسته گندم، نشاسته سیب زمینی و نشاسته برنج. نشاسته سیب زمینی که در این مقاله مورد توجه ما می باشد، همانگونه که از اسمش مشخص می باشد از سیب زمینی به دست می آید
🗓 ۱۱ دی ۱۳۴۸
نشاسته (Starch) یک کربوهیدرات پیچیده و از مهمترین منابع ذخیره انرژی در گیاهان است که به طور طبیعی در دانهها، ریشهها، غلات و برخی سبزیجات یافت میشود. این ماده از تعداد زیادی واحد گلوکز تشکیل شده و به عنوان یک پلیساکارید شناخته میشود.
در پاسخ به این سؤال که «نشاسته چیست؟» میتوان گفت نشاسته مادهای سفیدرنگ، بدون بو و بدون طعم است که در صنایع غذایی نقش مهمی در ایجاد بافت، افزایش غلظت، بهبود قوام و حفظ رطوبت محصولات ایفا میکند. به همین دلیل از نشاسته در تولید انواع سس، سوپ، فرآوردههای گوشتی، شیرینی، نان، دسر و محصولات لبنی استفاده میشود.
بسیاری از افراد میپرسند نام دیگر نشاسته چیست؟ در واقع نشاسته با نام علمی Starch شناخته میشود و یکی از رایجترین پلیساکاریدهای طبیعی موجود در گیاهان به شمار میرود.
منابع اصلی تولید نشاسته شامل ذرت، گندم، سیبزمینی، برنج، تاپیوکا و برخی غلات دیگر است. هر یک از این منابع ویژگیهای عملکردی متفاوتی دارند و در صنایع غذایی برای کاربردهای خاص مورد استفاده قرار میگیرند.
"نشاسته نوعی کربوهیدرات پیچیده گیاهی است که از واحدهای گلوکز تشکیل شده و برای افزایش غلظت، بهبود بافت و حفظ رطوبت در صنایع غذایی استفاده میشود."
نشاسته به طور طبیعی در بسیاری از گیاهان وجود دارد و به عنوان منبع ذخیره انرژی مورد استفاده آنها قرار میگیرد. مهمترین منابع تولید نشاسته شامل ذرت، گندم، سیبزمینی، برنج و تاپیوکا هستند. در صنایع غذایی، نشاسته از این مواد اولیه طی فرآیندهای جداسازی و خالصسازی استخراج میشود.
فرآیند تولید نشاسته معمولاً با خرد کردن ماده اولیه آغاز میشود. سپس با استفاده از آب و تجهیزات مخصوص، اجزای مختلف گیاه از یکدیگر جدا شده و دانههای نشاسته استخراج میشوند. در مراحل بعدی، نشاسته شستشو، تصفیه و خشک میشود تا به صورت پودر سفیدرنگ آماده مصرف در صنایع مختلف گردد.
برای مثال در تولید نشاسته گندم، ابتدا دانههای گندم خیسانده شده و پس از آسیاب، گلوتن و سایر ترکیبات از نشاسته جدا میشوند. در تولید نشاسته ذرت نیز دانههای ذرت پس از خیساندن و آسیاب شدن، تحت فرآیندهای مختلف قرار میگیرند تا نشاسته خالص به دست آید.
امروزه بخش قابل توجهی از نشاسته مصرفی صنایع غذایی از ذرت و گندم تولید میشود؛ زیرا این منابع علاوه بر دسترسی مناسب، از نظر اقتصادی نیز مقرونبهصرفه هستند. البته نشاسته سیبزمینی، نشاسته برنج و نشاسته تاپیوکا نیز در بسیاری از محصولات غذایی و صنعتی کاربردهای ویژهای دارند.
نشاسته با نام علمی Starch شناخته میشود. در برخی منابع علمی از واژه آمیلوم (Amylum) نیز برای اشاره به نشاسته استفاده میشود. این ماده یکی از مهمترین پلیساکاریدهای طبیعی موجود در گیاهان است.

نشاستهها بر اساس منبع تولید، ساختار مولکولی و ویژگیهای عملکردی به انواع مختلفی تقسیم میشوند. هر نوع نشاسته عملکرد متفاوتی در محصولات غذایی دارد و انتخاب صحیح آن میتواند بر بافت، قوام، ماندگاری و کیفیت نهایی محصول تأثیر مستقیم بگذارد. در ادامه با مهمترین انواع نشاسته مورد استفاده در صنایع غذایی آشنا میشویم.
نشاسته ذرت یکی از پرمصرفترین انواع نشاسته در صنایع غذایی است که از دانههای ذرت استخراج میشود. این نوع نشاسته قدرت غلظتدهندگی مناسبی دارد و در تولید انواع سس، سوپ، دسر، شیرینی، فرآوردههای گوشتی و محصولات نیمهآماده مورد استفاده قرار میگیرد.
افزایش غلظت سس و سوپ
بهبود بافت فرآوردههای گوشتی
تولید دسر و پودینگ
استفاده در صنایع شیرینی و کیک
نشاسته گندم از جداسازی نشاسته موجود در دانه گندم تولید میشود و به دلیل رنگ روشن و عملکرد مناسب، در بسیاری از محصولات غذایی کاربرد دارد.نشاسته گندم در صنایع نانوایی، فرآوردههای گوشتی و برخی محصولات لبنی مورد استفاده قرار میگیرد.
بهبود بافت نان و محصولات آردی
افزایش قوام سوسیس و کالباس
حفظ رطوبت محصول
کاهش افت وزن در فرآوری
نشاسته سیب زمینی به دلیل قدرت جذب آب بالا و ایجاد بافت نرم، یکی از محبوبترین انواع نشاسته در صنایع غذایی محسوب میشود. این نشاسته نسبت به بسیاری از انواع دیگر، ویسکوزیته بالاتری ایجاد میکند. باید در نظر داشته باشیم که نشاسته سیب زمینی به علت مقاوم بودن به فرایند تخمیر را که در روده بزرگ روی می دهد؛ کمک کرده و باعث شکستن چربی و به نوعی کاهش وزن می شود.
تولید فرآوردههای گوشتی
غذاهای آماده و نیمهآماده
انواع سس و سوپ
محصولات منجمد
نشاسته برنج دارای دانهبندی ریز و رنگ روشن است و در محصولاتی که ظاهر نهایی اهمیت بالایی دارد استفاده میشود. این نوع نشاسته قابلیت ایجاد بافتی نرم و یکنواخت را فراهم میکند.
تولید دسرهای آسیایی
صنایع شیرینی و قنادی
محصولات بدون گلوتن
برخی فرآوردههای لبنی
نشاسته تاپیوکا از ریشه گیاه کاساوا استخراج میشود و به دلیل ایجاد بافت شفاف و کشسان، در بسیاری از محصولات غذایی مورد استفاده قرار میگیرد.
انواع دسر
سسها و محصولات آماده
صنایع لبنی
فرآوردههای بدون گلوتن
نشاسته مودیفاید یا نشاسته اصلاحشده، نشاستهای است که برای بهبود عملکرد در شرایط مختلف فرآوری، تحت تغییرات فیزیکی، شیمیایی یا آنزیمی قرار گرفته است. این نوع نشاسته در برابر حرارت، انجماد، ذوب و فرآیندهای صنعتی مقاومت بیشتری نسبت به نشاستههای معمولی دارد.
سوسیس و کالباس
ناگت و محصولات سوخاری
سسهای صنعتی
غذاهای منجمد
محصولات آماده مصرف
به همین دلیل بسیاری از تولیدکنندگان صنایع غذایی برای دستیابی به بافت پایدارتر و افزایش ماندگاری محصول، از انواع نشاسته مودیفاید استفاده میکنند.
سه نوع نشاسته گندم، ذرت و سیب زمینی وجود دارد. این نشاسته ها هم می توانند به صورت پودر و هم مودیفاید فرآوری شوند.
نشاسته یکی از پرکاربردترین مواد اولیه در صنایع غذایی است که نقش مهمی در بهبود بافت، افزایش قوام، حفظ رطوبت و پایداری محصولات مختلف ایفا میکند. با وجود اینکه تمامی نشاستهها از نظر ساختار کلی جزو کربوهیدراتهای پیچیده محسوب میشوند، اما هر نوع نشاسته ویژگیهای عملکردی متفاوتی دارد و برای کاربردهای خاصی مورد استفاده قرار میگیرد.
امروزه در صنایع غذایی از انواع مختلف نشاسته مانند نشاسته ذرت، نشاسته گندم، نشاسته سیب زمینی، نشاسته تاپیوکا و نشاسته مودیفاید استفاده میشود. انتخاب نوع مناسب نشاسته میتواند تأثیر مستقیمی بر کیفیت محصول نهایی، ماندگاری، بافت و حتی هزینه تولید داشته باشد.
نشاسته ذرت یکی از رایجترین انواع نشاسته است که به دلیل قیمت مناسب و قدرت غلظتدهندگی مطلوب، در تولید انواع سس، سوپ، دسر، فرآوردههای گوشتی و محصولات نانوایی کاربرد گستردهای دارد. این نوع نشاسته به راحتی در فرمولاسیون محصولات غذایی استفاده شده و باعث ایجاد بافتی یکنواخت و پایدار میشود.
نشاسته گندم نیز به دلیل رنگ روشن و سازگاری بالا با بسیاری از فرمولاسیونهای غذایی، در تولید نان، کیک، بیسکویت و فرآوردههای گوشتی مورد استفاده قرار میگیرد. این نوع نشاسته میتواند به حفظ رطوبت محصول و بهبود بافت نهایی کمک کند.

در مقابل، نشاسته سیب زمینی قدرت جذب آب بسیار بالایی دارد و نسبت به بسیاری از انواع نشاسته، ویسکوزیته بیشتری ایجاد میکند. به همین دلیل در تولید فرآوردههای گوشتی، غذاهای آماده، محصولات منجمد و برخی سسهای صنعتی کاربرد فراوانی دارد.
نشاسته تاپیوکا که از ریشه گیاه کاساوا استخراج میشود، به دلیل ایجاد بافت شفاف، نرم و کشسان در بسیاری از دسرها، محصولات لبنی و غذاهای بدون گلوتن مورد استفاده قرار میگیرد. این نشاسته در برخی فرمولاسیونهای خاص صنایع غذایی جایگزین مناسبی برای سایر انواع نشاسته محسوب میشود.
علاوه بر نشاستههای طبیعی، امروزه نشاستههای مودیفاید یا اصلاحشده نیز کاربرد گستردهای در صنایع غذایی پیدا کردهاند. این محصولات برای تحمل بهتر شرایط فرآوری مانند حرارت بالا، انجماد، ذوب و نگهداری طولانیمدت طراحی شدهاند و به همین دلیل در تولید سوسیس و کالباس، ناگت، غذاهای نیمهآماده، سسهای صنعتی و محصولات منجمد مورد استفاده قرار میگیرند.
به طور کلی نمیتوان یک نوع نشاسته را به عنوان بهترین نشاسته برای تمامی کاربردها معرفی کرد. انتخاب نوع مناسب نشاسته به عواملی مانند نوع محصول، شرایط تولید، بافت مورد نظر و فرآیند نگهداری بستگی دارد. به همین دلیل تولیدکنندگان صنایع غذایی معمولاً با توجه به نیاز محصول خود، از انواع مختلف نشاسته طبیعی یا مودیفاید استفاده میکنند.
| نوع نشاسته | منبع تولید | قدرت جذب آب | قدرت غلظتدهی | کاربرد اصلی |
| نشاسته ذرت | نشاسته ذرت | متوسط | بالا | سس، سوپ، دسر |
| نشاسته گندم | گندم | متوسط | متوسط | نان، کیک، فرآورده گوشتی |
| نشاسته سیب زمینی | سیب زمینی | بسیار بالا | بالا | سوسیس و کالباس، غذاهای آماده |
| نشاسته تاپیوکا | کاساوا | بالا | متوسط | دسر، محصولات بدون گلوتن |
| نشاسته مودیفاید | ذرت، گندم یا سیب زمینی | بالا | بسیار بالا | محصولات صنعتی و منجمد |
نشاسته ذرت یکی از پرمصرفترین و شناختهشدهترین انواع نشاسته در صنایع غذایی است که از دانههای ذرت استخراج میشود. این محصول به صورت پودر سفیدرنگ، بدون بو و با قابلیت جذب آب مناسب تولید شده و به دلیل ویژگیهای عملکردی مطلوب، در تولید طیف گستردهای از محصولات غذایی مورد استفاده قرار میگیرد.
نشاسته ذرت نقش مهمی در افزایش غلظت، بهبود بافت، حفظ رطوبت و ایجاد قوام در محصولات غذایی دارد. به همین دلیل در تولید انواع سس، سوپ، دسر، شیرینی، کیک، فرآوردههای گوشتی و محصولات نیمهآماده به کار میرود. بسیاری از تولیدکنندگان صنایع غذایی از نشاسته ذرت برای بهبود کیفیت محصول نهایی و کاهش هزینههای تولید استفاده میکنند.
یکی از مهمترین مزایای نشاسته ذرت، ایجاد بافتی یکنواخت و پایدار در محصول است. این ویژگی باعث شده است که در فرمولاسیون انواع سوسیس، کالباس، همبرگر و سایر فرآوردههای گوشتی نیز کاربرد گستردهای داشته باشد. نشاسته ذرت میتواند بخشی از آب موجود در فرمول را حفظ کرده و از افت وزن محصول در طول فرآوری و نگهداری جلوگیری کند.
نشاسته ذرت در دو نوع معمولی و مودیفاید تولید میشود. نشاسته ذرت معمولی بیشتر در کاربردهای عمومی صنایع غذایی مورد استفاده قرار میگیرد، در حالی که نشاسته مودیفاید ذرت برای شرایط فرآوری پیچیدهتر مانند انجماد، حرارت بالا و نگهداری طولانیمدت طراحی شده است و پایداری بیشتری در محصول ایجاد میکند.
در صنایع غذایی انتخاب بین نشاسته ذرت معمولی و نشاسته مودیفاید ذرت به نوع محصول و شرایط فرآوری بستگی دارد. به همین دلیل تولیدکنندگان حرفهای معمولاً با توجه به فرمولاسیون و ویژگی مورد انتظار، مناسبترین نوع نشاسته را انتخاب میکنند.

نان صنعتی: به دلیل حفظ رطوبتی که در خمیر وجود دارد، از نشاسته سیب زمینی استفاده می شود. علاوه بر آن به حفظ رنگ و بو نیز کمک می کند. نشاسته سیب زمینی باعث افزایش کیفیت خمیر و بافت بهتر نان می شود.
نشاسته های حاوی فروکتوز برای استفاده در خامه و فیلینگ ها مناسب هستند.
غذای کودک: می توان از انواع نشاسته ها و خصوصاً نشاسته سیب زمینی به عنوام مکمل در غذای کودک استفاده کرد. علاوه بر ارزش غذایی، باعث افزایش انرژی در کودک نیز می شود.
اسنک: استفاده از نشاسته در اسنک با کمک به بافت محصول، به تردی آن کمک می کند. همچنین با قابلیت جذب روغن؛ باعث یکنواخت سرخ شدن و طلایی شدن اسنک می شود. باید توجه داشته باشید که اسنک ها در دمای بالا پخته شوند تا نشاسته موجود در آنها حالت ژله ای به خودش بگیرد.
سس: از نشاسته هایی که از قبل ژلاتینی شده و با آب به طور کامل مخلوط شده اند، در تهیه انواع سس ها استفاده می شود. وجود نشاسته در سس ها باعث طعم و بافت مطلوب و ظاهری شکیل می شوند.
فراورده های پروتئینی: استفاده از نشاسته در طول مراحل ریز کردن محصولات پروتئینی مثل مرغ و گوشت باعث پف کردن و سفت شدن محصول در زمان پخت می شود. از نشاسته در تولید سوسیس و کالباس هم استفاده می شود.
نودلها: استفاده از نشاسته سیب زمینی با نقطه ژلاتینی پایین و ویسکوزیته بالا علاوه بر بهبود طعم نودل باعث افزایش ماندگاری نودلها نیز می شود. در واقع نشاسته با جذب آب نودل، باعث افزایش ویسکوزیته می شود.
نوشیدنی ها: زمانیکه در نوشیدنی ها از سیروپ های نشاسته استفاده می شود، کاهش چشمگیری در مصرف شکر به وجود می آید. علاوه بر هکاهش هزینه به سلامت هم کمک می کند.
بستنی: استفاده از نشاسته ها در بستی به بافت کریستالی بستنی منجر می شود و حالت نرمی به بستنی می دهد.
انواع بیسکویت و کیک: نشاسته های گلوگز دار می توانند جایگزین ساکاروز شده و به این طریق جذب رطوبت در بیسکویت و کیک کمتر شده و ساختارشان نرمتر می شود.
می توان گفت زمانیکه توجه افراد به خوراکی های بدون گلوتن، جلب شد؛ صنعت نشاسته و آرد رونق دیگری پیدا کرد و حتی نشاسته به عنوان ماده ای که می تواند جایگزین آرد هم شود، شناخته شد.
افرادی که به بیماری سلیاک(بیماری خود ایمین که بدن نسبت به گلوتن واکنش نشان می دهد و با آن مبارزه می کند)؛ دکتر برای این افراد خوراکی های بدون گلوتن را تجویز می کند. حالا تصور کنید چقدر سخت است که افراد گندم، چاودار و جو نخورند!!!
از این رو روی آوردن به نشاسته ها مخصوصاً نشاسته سیب زمینی برای این نوع از افراد یک راه حل ایده آل می باشد.
نتایج تحقیقات نشان داده است که مصرف منظم نشاسته برای کاهش سطح گلوگز بسیار اثربخش می باشد. با کاهش جذب قند، برای بیماران دیابتی مفید است.
نشاسته سیب زمینی به عنوان یک نشاسته مقاوم (نشاسته مقاوم نوعی نشاسته است که به لحاظ ساختار شیمیایی در هنگام ورود به لوله گوارشی تغییری نمی کند) زمان مصرف در واقع شبیه پروبیوتیک ها عمل می کنند. نقش پروبیوتیک ها این است که با تغذیه باکتری های مفید روده ها، باعث بهبود عملکر دستگاه گوارش می شوند. جالب است بدانید که تعداد باکتری های موجود در روده های ما از تعداد سلوهایمان نیز بیشتر است!!!
در واقع بافت نشاسته مقاوم هنگام عبور از لوله گوارش شکسته نمی شود تا زمانیکه وارد روده بزرگ شود. وقتی در روده بزرگ این بافت شکسته می شوند، باکتری های طبیعی آنجا را تغذیه می نماید.
می توان گفت تاثیرات نشاسته مقاوم برای دستگاه گوارش به قدری مزیت دارد که مصرف منظم آن می تواند با کاهش سطح اسیدی شدن دستگاه گوارش باعث کاهش فرایند التهاب آن شوند. در واقع اسیدی شدن دستگاه گوارش اولین علامت برای سرطان روده بزرگ محسوب می شود.
ازطرف دیگر ارزش غذایی بالا و کالری کم؛ بدون افزایش وزن، باعث سیری می شود.
به عنوان غلظت دهنده در آشپزی و برای تهیه ژله، پودینگ، سس، سوپ، سس، خامه، دسر و .. استفاده می شود.
به دلیل وجود کربوهیدرات های تصفیه نشده، این محصول خاصیت ضد سرطانی بالایی دارد.
به دلیل وجود پلی ساکارید در ساختار نشاسته، عملکرد روده بهتر می شود.
شکل پودری و مودیفاید.
نشاسته پودری همان حالت اولیه نشاسته می باشد. اما نشاسته مودیفاید(Modified starch) که در واقع از مشتقات نشاسته محسوب می شود با روشهای شیمیایی، فیزیکی و آنزیمی از نشاسته بومی بدست می آید تا در خصوصیات اولیه آن تغییراتی ایجاد کرده باشد. این نوع نشاسته در صنعت آشپزی به عنوان ماده غلیظ کننده و تثبیت کننده استفاده می شود.
در واقع با اصلاح ساختار نشاسته، پایداری آن در برابر گرما، اسید و سرما افزایش پیدا می کند.
تفاوت ساختاری نشاسته پودری و مودیفاید، باعث می شود به عنوان یک افزودنی غذایی برای حفظ یکنواختی و پایداری بافت سوپ ها، انواع سس ها و ژله ها کمک کند.
نشاسته یکی از مهمترین مواد اولیه در تولید سوسیس و کالباس محسوب میشود و نقش مهمی در بهبود بافت، حفظ رطوبت، افزایش راندمان تولید و کاهش افت وزن محصول دارد. انتخاب بهترین نشاسته به نوع فرآورده گوشتی، فرمولاسیون تولید و ویژگی مورد انتظار از محصول نهایی بستگی دارد.
در تولید انواع سوسیس و کالباس، نشاسته باید توانایی جذب و نگهداری آب را داشته باشد تا ضمن حفظ بافت مطلوب، از جدا شدن آب و چربی در محصول جلوگیری کند. به همین دلیل بسیاری از تولیدکنندگان از نشاستههای مودیفاید استفاده میکنند؛ زیرا این محصولات در برابر حرارت، فرآیند پخت و نگهداری پایداری بیشتری دارند.
برای فرآوردههای گوشتی صنعتی معمولاً نشاسته مودیفاید ذرت، نشاسته مودیفاید گندم و نشاسته مودیفاید سیب زمینی از گزینههای پرکاربرد محسوب میشوند. در مقابل، برای برخی محصولات سنتی یا فرمولاسیونهای سادهتر میتوان از نشاستههای معمولی مانند نشاسته ذرت یا نشاسته گندم نیز استفاده کرد.
به طور کلی اگر هدف افزایش ظرفیت نگهداری آب، بهبود بافت، کاهش افت پخت و افزایش کیفیت نهایی سوسیس و کالباس باشد، استفاده از نشاستههای مودیفاید انتخاب مناسبتری خواهد بود.
برای نگهداری انواع نشاسته ها، در نظر داشته باشید این ماده غذایی باید در محیطی که رطوبت ندارد، نگهداری شود. در ظروف در بسته و دور از نور خورشید؛ در مکانی خشک و خنک نگهداری کنید. در این صورت مدت زمان زیادی قابل استفاده است.
در مجموعه کوک مارکت انواع نشاستههای مورد استفاده در صنایع غذایی، فرآوردههای گوشتی، صنایع لبنی و قنادی عرضه میشود. تمامی محصولات از تأمینکنندگان معتبر تهیه شده و برای استفاده در فرمولاسیونهای مختلف صنایع غذایی مناسب هستند.
برخی از محصولات نشاسته موجود در کوک مارکت عبارتاند از:
اگر برای انتخاب مناسبترین نوع نشاسته نیاز به مشاوره دارید، کارشناسان کوک مارکت میتوانند با توجه به نوع محصول، فرمولاسیون تولید و نیاز شما، بهترین گزینه را پیشنهاد دهند.
نشاسته چیست؟
نشاسته نوعی کربوهیدرات پیچیده گیاهی است که به عنوان منبع ذخیره انرژی در گیاهان شناخته میشود و در صنایع غذایی برای افزایش غلظت، بهبود بافت و حفظ رطوبت محصولات استفاده میشود.
از مهمترین انواع نشاسته میتوان به نشاسته ذرت، نشاسته گندم، نشاسته سیب زمینی، نشاسته تاپیوکا و نشاسته مودیفاید اشاره کرد که هرکدام کاربردهای متفاوتی در صنایع غذایی دارند.
نشاسته مودیفاید برای تحمل بهتر شرایط فرآوری مانند حرارت، انجماد و نگهداری طولانیمدت اصلاح شده است و پایداری بیشتری نسبت به نشاسته معمولی دارد.
بسته به فرمولاسیون محصول، نشاسته مودیفاید ذرت، نشاسته مودیفاید گندم و نشاسته مودیفاید سیب زمینی از پرکاربردترین گزینهها در تولید سوسیس و کالباس هستند.
بله، گندم یکی از مهمترین منابع تولید نشاسته در جهان است و نشاسته گندم در صنایع غذایی، نانوایی و فرآوردههای گوشتی کاربرد فراوانی دارد.
نشاسته ذرت در تهیه انواع سس، سوپ، دسر، پودینگ، کیک، شیرینی، فرآوردههای گوشتی و محصولات نیمهآماده استفاده میشود.
نشاسته تاپیوکا از ریشه گیاه کاساوا استخراج میشود و به دلیل ایجاد بافت نرم و شفاف، در دسرها، محصولات لبنی و غذاهای بدون گلوتن کاربرد دارد.
بله، انواع نشاسته در تولید دسرهای لبنی، پنیرهای فرآوریشده، بستنی و سایر محصولات لبنی برای بهبود قوام و بافت محصول استفاده میشوند.
هنوز نظری منتشر نشده است.